Licencje finansowe

autor: Przemysław Gerschmann

Szeroko rozumiana praca w finansach to marzenie wielu studentów w Polsce. Zarządzanie funduszami, trading, doradztwo, bankowość inwestycyjna, fuzje i przejęcia – wybór jest ogromny, ale i konkurencja na rynku pracy duża. Posady te, zazwyczaj, są bardzo dobrze opłacane i prestiżowe, stąd chętnych nie brakuje – jak więc wyróżnić się spośród tłumu kandydatów?

Sposobem na szybki start kariery w finansach są licencje finansowe. Wybierać możemy spośród tych krajowych, jak choćby doradca inwestycyjny jak i zagranicznych typu CFA czy CIMA.   Licencji jest wiele i dotyczą różnych sfer finansów, a ich uzyskanie nie należy do łatwych, sam proces  trwa często lata i sporo kosztuje. Dlatego ważne jest, by wybrać tę odpowiednią dla siebie i swojej kariery, w czym pomóc ma poniższy artykuł, opisujący każdą z najważniejszych licencji finansowych.

Makler Papierów Wartościowych

Jest to jedna z najbardziej popularnych licencji finansowych wśród studentów polskich uczelni, czasem traktowana jako wstęp do tych „poważniejszych”. Marcowy egzamin na maklera ustanowił nie tylko rekord w ilości osób, które go zdały, ale także w liczbie kandydatów przystępujących do egzaminu – zdały go 162 osoby, a chętnych zgłosiło się 487 – najwięcej od 7 lat. Szczegółowe dane można zobaczyć na wykresie poniżej.

Co zrobić, by zdać?

Państwowy egzamin, organizowany przez KNF, odbywa się w Warszawie dwa razy do roku, zazwyczaj na wiosnę i jesienią.  Składa się z jednego etapu, trwającego 3 godziny, a naszym zadaniem jest rozwiązanie testu jednokrotnego wyboru. Pytań jest 120, a wymagana ilość punktów to 160. Sporym utrudnieniem są ujemne punkty za błędną odpowiedź, oraz konieczność korzystania z tablic finansowych i wyłącznie prostych kalkulatorów. Koszt egzaminu to 500zł, wymagane jest średnie wykształcenie. Przygotowywać można się samemu, korzystając z listy lektur udostępnionych przez KNF, bądź zapisać na jeden z wielu kursów maklerskich, których cena waha się od 2 do 6 tysięcy złotych.

Poniżej dziedziny, których dotyczy egzamin:
1. Przepisy prawne – rozporządzenia i ustawy wyszczególnione przez KNF
2. Zasady funkcjonowania giełdy – regulamin GPW oraz zadania z obliczania kursów zamknięcia, otwarcia itp.
3. Matematyka finansowa
4. Etyka – kodeks dobrej praktyki i zasady etyki zawodowej

Co daje licencja?

Z racji faktu, iż jest to egzamin państwowy, otrzymujemy szereg uprawnień, głównie dotyczących przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych. Czy posiadanie licencji maklera papierów wartościowych umożliwia szybki rozwój kariery jest kwestią dyskusyjną. Wiele osób twierdzi, że jest to obecnie dodatek do CV, który stawia nas w dobrym świetle przed przyszłym pracodawcą, a pracę w zawodzie dostać trudno.  Z uwagi na niskie koszty i niewielki obszar materiału, porównując do innych licencji na pewno warto do egzaminu przystąpić.

Doradca Inwestycyjny

Niewątpliwie bardzo prestiżowa kwalifikacja zawodowa w Polsce, będąca  odpowiednikiem międzynarodowego CFA. Obecnie zdało ją niecałe 300 osób. Doradca inwestycyjny posiada o wiele szersze uprawnienia zawodowe. Tytuł ten umożliwia  m.in. zawodowe doradztwo w zakresie wystawiania  pisemnych i ustnych rekomendacji nabycia lub zbycia oznaczonych papierów wartościowych, a także odpłatne podejmowanie i realizacje decyzji inwestycyjnych na rachunek zleceniodawcy w ramach pozostawionych do dyspozycji środków.

Wpisanie na listę doradców inwestycyjnych nie oznacza jeszcze, że można wykonywać ten zawód dożywotnio – z listy można zostać skreślonym. Stanie się tak, jeśli doradca inwestycyjny popełni określone przestępstwo albo zostanie całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolniony. Doradca może zostać skreślony z listy na okres od trzech do sześciu miesięcy także wtedy, gdy okaże się, że nienależycie wykonuje zawód lub narusza prawo w związku z wykonywaniem zawodu.

Niełatwy egzamin

Panuje powszechna opinia, że egzamin jest trudny i wymagający. Trudno się z tym nie zgodzić, patrząc choćby na zakres wymaganego materiału, który dotyczy m.in.:
- prawa cywilnego, gospodarczego, podatkowego i dewizowego, oraz prawa papierów wartościowych, instrumenty finansowe oraz obrotu takimi instrumentami
- zasady rachunkowości, matematyki i analizy finansowej oraz statystyki
- finansów publicznych i przedsiębiorstw, oraz komercjalizacja i prywatyzacja przedsiębiorstw
Pełen zakres wymaganego materiału można znaleźć na stronie KNF-u.

Sam egzamin składa się z trzech etapów, z których pierwszy ma charakter zamkniętego testu wyboru, a drugi i trzeci egzaminu pisemnego.Po zdaniu każdego z etapów mamy 3 próby na zdanie kolejnego.
Pierwszy etap – egzamin testowy trwający 5 godzin, 110 pytań do rozwiązania, 4 odpowiedzi do wyboru, odbywa się  minimum raz w roku.
Drugi etap – zadania problemowe, których treść obejmuje następujące zagadnienia: finanse przedsiębiorstw, rachunkowość finansowa i analiza sprawozdań finansowych, analiza i wycena instrumentów dłużnych, udziałowych, pochodnych i alternatywnych, zarządzanie portfelem. Czas trwania to ponownie 5 godzin, egzamin odbywa się nie później niż 8 tygodni po pierwszym etapie.
Trzeci etap – zadania dotyczące problematyki zasad etyki zawodowej i zapobiegania przestępstwom na rynku kapitałowym oraz rekomendacji inwestycyjnych, 2 godziny na rozwiązanie. Ostatni etap  odbywa się nie później niż 8 tygodni po drugim.
Teoretycznie licencję doradcy inwestycyjnego można uzyskać już w ok. rok czasu, jednak z uwagi na ilość materiału i stopień trudności wiele osób podchodzi do egzaminu kilkukrotnie.
Kandydat, który zaliczył pierwszy etap egzaminu, ma prawo do trzykrotnego przystąpienia do drugiego etapu egzaminu w trzech najbliższych terminach jego przeprowadzania. Podobna zasada działa w przypadku drugiego etapu.

Czy warto posiadać licencję doradcy inwestycyjnego?

Z całą pewnością tak, jeśli planujesz karierę w instytucjach i firmach związanych z rynkiem finansowym: Bankach Inwestycyjnych, Funduszach Inwestycyjnych,  Private Equity i Biurach Maklerskich. Tytuł DI posiadają często osoby zasiadające na wysokich stanowiskach w tych instytucjach, także ich pensja wielokrotnie przekracza średnią krajową. Przystępując do egzaminu inwestujemy przede wszystkim w swoją wiedzę, bo cena także nie jest wygórowana – 500zł za każdy etap.

Chartered Financial Analyst

Bez wątpienia najbardziej prestiżowa licencja finansowa, rozpoznawana na całym świecie. Teoretycznie jej odpowiednikiem w Polsce jest licencja doradcy inwestycyjnego, choć dzieli je kilka kwestii merytorycznych i organizacyjnych. Za główną „różnicę programową”, między CFA a DI, podaje się wykorzystanie w tym pierwszym zasad rachunkowości używanych w USA (GAAP) w przeciwieństwie do międzynarodowych standardów rachunkowości oraz międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej (MSR/MSSF), wymaganych od zdających DI.
Znaczna różnica jest też w cenie – pierwszy  poziomów CFA kosztuje około 1000 USD (zależnie od tego jak dużo wcześniej przed egzaminem się zapiszemy), a kolejne dwa ok. 700 USD. Za tę cenę dostajemy bezcenną pomoc, jaką są oficjalne podręczniki przygotowane przez CFA Institute. W przypadku pierwszego poziomu jest to ponad 3000 stron w 6 tomach pełnych bardzo kompetentnie przedstawionej wiedzy.

3 lata egzaminów, 4 lata praktyki

Egzaminy odbywają się raz w roku (za wyjątkiem poziomu pierwszego – 2 razy) i są przeprowadzane w języku angielskim. By do nich przystąpić wymagane jest wyższe wykształcenie, na poziomie minimum licencjata.
Pierwszy etap egzaminu CFA koncentruje się na narzędziach i koncepcjach, związanych z wyceną inwestycji i zarządzaniem portfelem. Od kandydatów oczekuje się wiedzy z zakresu: etyki zawodowej, analizy sprawozdań finansowych, mikro- i makroekonomii, metod ilościowych, rynków i instrumentów finansowych,  finansów przedsiębiorstw i zarządzania portfelem.
Poziom drugi egzaminu wymaga od kandydatów zastosowania narzędzi i koncepcji, których nauczyli się na etapie pierwszym, do wyceny i analizy inwestycji oraz posiadania dogłębnego zrozumienia analizy branż i spółek. W szczególności oczekiwane są umiejętności:
- zaawansowanej analizy sprawozdań finansowych
- analizowania konkretnych akcji, instrumentów dłużnych oraz innych inwestycji
- szacowania oczekiwanej stopy zwrotu i ryzyka
- porównywania możliwości inwestycyjnych i wydawania rekomendacji inwestycyjnych
- zastosowania zasad etycznych w praktycznych sytuacjach.
Poziom trzeci egzaminu kładzie nacisk na zarządzanie portfelem. Zdający muszą wykazać się praktyczną wiedzą dotyczącą procesu zarządzania portfelem, standardów prezentacji wyników zarządzania aktywami, metody pomiaru wyników inwestycyjnych, zastosowaniem zasad etycznych w sytuacjach. Co więcej, sprawdzana jest też umiejętność zastosowania narzędzi i koncepcji z poprzednich dwóch etapów egzaminu.
Każdy etap egzaminu składa się z dwóch trzygodzinnych sesji. Na pierwszym i drugim etapie obie sesje zawierają jedynie pytania testowe z 4odpowiedziami, bez punktów ujemnych. Trzeci etap egzaminu to po połowie testy i pytania opisowe.

Co dają te trzy litery po nazwisku?

Nawet po zdaniu wszystkich egzaminów nie możemy sobie jeszcze po nazwisku dopisać  CFA– konieczne jest też posiadanie minimum 4 letniego doświadczenia zawodowego (związanego z procesem podejmowania decyzji inwestycyjnych-szczegółów dostarcza CFA Institute). W całym programie CFA duży nacisk położony jest na umiejętności i wiedzę praktyczną, co jest jego dużym plusem. Zdaniem wielu posiadaczy tytułu CFA, egzamin ten jest o wiele trudniejszym niż egzamin na doradcę inwestycyjnego. Ponadto kosztują znacznie więcej, a proces wyrabiania licencji CFA trwa o wiele dłużej. W zamian dostajemy jednak kwalifikacje uznawane niemal na całym świecie i otwierające na oścież drogę do kariery, często pomagając już po zdaniu pierwszego poziomu.

Ogrom materiału – czy można to wszystko zdać?

Nawet dla absolwenta kierunków ekonomicznych ilość materiału potrzebna do zdania DI lub CFA jest przytłaczająca, wiele osób po zapoznaniu się z programem często rezygnuje z tego powodu już na starcie. Z drugiej strony są też osoby, które posiadają więcej niż jedną licencję, dowodząc , iż jest możliwe zdanie nawet tak wymagających egzaminów.

Jedną z takich osób jest Kamil Gaworecki, zarządzający portfelem akcyjnym w PZU Asset Management. W swoim dorobku posiada zarówno licencję maklera papierów wartościowych, jak i doradcy inwestycyjnego, CAIA (Charted Alternative Investment Analyst) oraz jest na ostatnim etapie wyrabiania licencji CFA. Jako praktyka, poprosiliśmy go o wypowiedź dla czytelników Equity Magazine: „Licencje prawie zawsze jest warto robić i to z kilku powodów. Pogłębiają wiedzę (głównie teoretyczną), uzupełniają wykształcenie, coraz częściej też stanowią podstawowy lub dodatkowy wymóg stawiany przy rekrutacji przez pracodawcę. Są też dowodem na duży potencjał umysłowy i pracowitość oraz determinację w dążeniu do celu posiadacza licencji, a także stanowią  źródło satysfakcji dla samego zdającego” – stwierdza Kamil Gaworecki. Zapytany o najbardziej pożądane na rynku pracy licencje odpowiada, iż te, których jest najmniej i które najtrudniej jest wyrobić, a jednocześnie są uprawnieniami ustawowymi jak licencja DI. „Tytuł CFA staje się powoli standardem – jedni uzyskują go szybko, innym zajmuje to więcej czasu, generalnie jednak zdają wszyscy. Co do licencji maklerskich, to są one teraz bardzo powszechne, natomiast dla młodych osób stanowią dobry sposób na oswojenie się z tematem i wzmocnienie swojego CV.”

Bez licencji finansowych ani rusz?

Niekoniecznie – licencje  nie zawsze są jedyną drogą do kariery w finansach.
Wiele w tym temacie  może powiedzieć mój znajomy analityk z banku inwestycyjnego w Londynie. Spytany o powszechność licencji finansowych w swojej branży odpowiada:
„W Investment Banking  generalnie nie zwraca się uwagi na to czy ktoś ma CFA. CFA jako taki jest wymagany jeśli pracuje się w…

[...]

Jest to tylko krótki fragment artykułu

“Licencje finansowe”

– całość znajduje się w Equity Magazine nr.3